เอลนีโญและลานีญาเป็นปรากฏการณ์ทางสภาพอากาศที่เกิดขึ้นในมหาสมุทรแปซิฟิกตอนกลางและตะวันออก บริเวณเส้นศูนย์สูตร ส่งผลต่อการไหลเวียนของกระแสน้ำและกระแสลม ทำให้เกิดสภาพอากาศสุดขั้ว เช่น ฝนแล้ง ฝนตกหนัก ความร้อนจัด หรือพายุที่ผิดปกติ นักวิทยาศาสตร์เรียกวัฏจักรนี้ว่า เอนโซ (ENSO: El Niño–Southern Oscillation) ซึ่งสลับกันระหว่างเอลนีโญและลานีญา โดยทั่วไปกินเวลาประมาณ 9–12 เดือน แต่บางครั้งอาจนานกว่านั้น และมักเกิดสลับกันทุก 2–7 ปี
.
 ปรากฏการณ์เอลนีโญ (El Niño)
เอลนีโญเกิดจากกระแสน้ำเย็นตามชายฝั่งอเมริกาใต้ถูกแทนที่ด้วยกระแสน้ำอุ่นจากเขตศูนย์สูตร และลมค้า (Trade winds) ที่ปกติพัดจากตะวันออกไปตะวันตกอ่อนกำลังลง
- กระแสน้ำอุ่นจากเขตศูนย์สูตรไหลเข้ามาแทนที่น้ำเย็นตามชายฝั่งเปรู
- ลมค้า (Trade winds) อ่อนกำลังลง
- ปรากฏการณ์ที่รุนแรงมักเกิดเฉลี่ยทุก 5–7 ปี
ผลกระทบ:
- เอเชียตะวันออกเฉียงใต้และออสเตรเลียมีฝนน้อย → ภัยแล้งและไฟป่า
- อุณหภูมิโลกสูงกว่าค่าเฉลี่ยปกติ
.
 ปรากฏการณ์ลานีญา (La Niña)
ลานีญาเป็นขั้วตรงข้ามกับเอลนีโญ เกิดจากลมค้ามีกำลังแรงกว่าปกติ ทำให้กระแสน้ำอุ่นถูกพัดไปกองที่มหาสมุทรแปซิฟิกตะวันตกมากขึ้น
- ลมค้า (Trade winds) มีกำลังแรงกว่าปกติ
- กระแสน้ำอุ่นถูกพัดไปทางตะวันตก → ฝั่งตะวันออกของแปซิฟิกเย็นและแห้ง
- ฝั่งตะวันตกของแปซิฟิก (รวมถึงเอเชียตะวันออกเฉียงใต้) มีฝนมากกว่าปกติ
ผลกระทบ:
- เอเชียตะวันออกเฉียงใต้มีฝนตกมาก → เสี่ยงน้ำท่วม
- อุณหภูมิโลกต่ำกว่าค่าเฉลี่ยเล็กน้อย
.
ผลกระทบต่อประเทศไทย
 ช่วง El Niño: มักทำให้อุณหภูมิสูงกว่าปกติและมีปริมาณฝนต่ำกว่าค่าเฉลี่ย → เสี่ยงภัยแล้ง
 ช่วง La Niña: มักทำให้อุณหภูมิต่ำกว่าปกติเล็กน้อยและมีปริมาณฝนมากกว่าค่าเฉลี่ย → เสี่ยงน้ำท่วม
.
การทำความเข้าใจและติดตามข้อมูลเกี่ยวกับปรากฏการณ์เอลนีโญและลานีญาจะช่วยให้เราเตรียมพร้อมรับมือกับความเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศได้อย่างเหมาะสมครับ เพราะเอลนีโญและลานีญาส่งผลกระทบโดยตรงต่อประเทศไทย ทั้งภัยแล้ง น้ำท่วม โรคระบาด และความเสียหายต่อชีวิต ทรัพย์สิน และโครงสร้างพื้นฐาน ทุกคนควรติดตามข่าวสาร เตรียมพร้อมรับมือ และดูแลสุขภาพของตนเองอยู่เสมอครับ